Plaid Cymru

Mae Plaid Cymru yn addo rhoi Cymru'n Gyntaf. Ydych chi gyda ni?

The Party of Wales promises to put Wales First. Are you with us?


Ewch i'r brif wefan / Continue to main website

Cymraeg English
RSS NEWYDDION

Ewch i gyfraith yn erbyn y banciau a’r cwmnïau ynni ar fater gosod prisiau annheg, yw anogaeth arweinydd y Blaid

22/11/2012

 

Mae arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood heddiw (Mawrth) wedi galw ar Lywodraeth Cymru i arwain ar gamau cyfreithiol yn erbyn banciau a chwmnïau ynni am iddynt osod prisiau’r farchnad trwy dwyll.

Gwnaeth Leanne Wood yr apêl yn ystod Cwestiynau’r Prif Weinidog, gan annog Llywodraeth Cymru i gyd-gordio achos gan grŵp, fel y’i gelwir, gan sector cyhoeddus Cymru i adennill colledion ariannol a achoswyd gan weithredoedd y banciau a’r cwmnïau ynni.

Meddai Leanne Wood: “Buasai cam o’r fath yn paratoi’r ffordd at gamau cyfreithiol llwyddiannus gan ddefnyddwyr Cymreig.”

Dirwywyd Barclays £290m am ystumio LIBOR, y gyfradd rhwng banciau, yn fwriadol. Mae llawer banc arall yn destun ymchwiliad gan awdurdodau’r DG, yr Undeb Ewropeaidd a’r Unol Daleithiau. Mae ymchwiliad yn cael ei gynnal hefyd gan OFGEM a’r Awdurdod Gwasanaethau Ariannol wedi i weithwyr ganu cloch a rhybuddio fod masnachwyr oedd yn gweithio i gwmnïau nwy a thrydan yn cam-ystumio’r marchnadoedd.

Dywedodd arweinydd Plaid Cymru fod gan lawer awdurdod lleol falansau arian tymor-byr yr oeddent wedi eu rhoi ar fenthyg i fanciau a sefydliadau ariannol eraill, weithiau dros nos yn unig. Yn ôl arbenigwyr cyfraith y gwasanaethau cyhoeddus, Bevan Brittain, mae cyfraddau llog benthyca tymor-byr o’r fath fel rheol yn dod dan ddylanwad LIBOR.

Dywedodd Leanne Wood y gallai cam-osod y gyfradd fod wedi effeithio ar forgeisi sy’n uniongyrchol gysylltiedig â LIBOR, a thrwy hynny wthio’r cyfraddau i fyny’n uwch nac y dylasent fod wedi bod. Ar y llaw arall, pan wthiodd y banciau gyfraddau i lawr, buasai cynilwyr a buddsoddwyr wedi derbyn llai o elw.

Byddai colledion o gam-ystumio’r farchnad ynni i’w gweld ar ffurf biliau artiffisial o uchel. Yn gynharach eleni, dirwywyd Barclays am wneud yr union beth yn y farchnad drydan yn yr Unol Daleithiau.

Nid yw achos gan grwp (’class action’) yn cael ei ddefnyddio’n aml yn system gyfreithiol Cymru a Lloegr, ond ers 2000, cyflwynwyd rheolau am achosion cynrychioli, ac fe’u defnyddiwyd gan NACODS yn eu hachos am iawndal i lowyr. Gwneir yr hyn sy’n cael eu galw yn Orchmynion Cyfreitha Grŵp yn yr achosion hyn, lle mae’r hawlwyr yn dewis rhoi eu henwau ar gofrestr er mwyn cofnodi hawliad.

Dywedodd Leanne Wood, oherwydd bod y sawl fyddai’n mynd i gyfraith fel grŵp yn agored i dalu costau’r ochr arall, ei bod yn annhebygol y gallai aelodau cyffredin y cyhoedd fforddio dod ag achosion prawf. “Ond byddai camau cyfreithiol gan sector cyhoeddus Cymru yn gosod cynsail am achosion pellach ar eu rhan,” dadleuodd arweinydd Plaid Cymru.