Plaid Cymru

Mae Plaid Cymru yn addo rhoi Cymru'n Gyntaf. Ydych chi gyda ni?

The Party of Wales promises to put Wales First. Are you with us?


Ewch i'r brif wefan / Continue to main website

Cymraeg English
RSS NEWYDDION

Arweinydd Plaid Cymru yn galw am fwy o fenywod yng ngwleidyddiaeth Cymru

24/02/2013

Mae arweinydd Plaid Cymru Leanne Wood wedi galw ar y pleidiau gwleidyddol i uno er mwyn gweithio tuag at adfer cydbwysedd y rhywiau yn y Senedd.

Mae Ms Wood wedi ysgrifennu at Rosemary Butler AC, Llywydd y Cynulliad Cenedlaethol, yn gofyn am ei chefnogaeth i sefydlu consensws trawsbleidiol ar y ffyrdd gorau o annog mwy o wleidyddion benywaidd. Yn ei llythyr, mae Ms Wood yn holi a oes angen deddfwriaeth newydd i beri newid.

Gostwng wnaeth nifer yr Aelodau Cynulliad benywaidd gyda phob etholiad ers 2003 ac y mae’r canran yn awr yn 40%. Mae hyn yn cymharu â’r rhaniad 50/50 a gafwyd wedi etholiad 2003 pryd yr etholwyd Ms Wood am y tro cyntaf fel Aelod Cynulliad rhanbarthol dros Ganol De Cymru.

Pan oedd cydbwysedd y rhywiau yn fwy cyfartal, dadleuodd adroddiad gan brifysgolion Abertawe a Warwick y dylai deddfwrfeydd eraill ddilyn esiampl Cymru gan fod y dadleuon yn fwy cydsyniol na gwrthwynebus a bod y sesiynau llawn yn ymdrin â phynciau llai traddodiadol megis trais yn y cartref.

Daw sylwadau Ms Wood mewn ymateb i ble gan y Llywydd yn annog gweithredu gan yr holl bleidiau gwleidyddol i gynyddu cyfranogiad menywod yng ngwleidyddiaeth Cymru

Yn ei llythyr at y Llywydd, dywed Ms Wood:“Wrth weithredu eich mandad o gynhadledd Menywod mewn Bywyd Cyhoeddus, fe wnaethoch gyfraniad cyhoeddus pwysig i’r ddadl cyn Etholiad Cyffredinol nesaf Cymru yn 2016.

“Yn eich sylwadau, fe wnaethoch nodi’r ffaith fod ein lefelau cynrychiolaeth menywod fu unwaith yn arwain y byd wedi gostwng yn y Cynulliad Cenedlaethol ers 2007. Mae’r cyfrifoldeb am ymdrin â’r dirywiad hwn yn gorwedd gyda’r pedair plaid wleidyddol sydd fwyaf tebygol o ennill seddau yn y Cynulliad.

“Ond mae gan y pedair plaid eu prosesau dethol eu hunain i ddewis ymgeiswyr, ac yn ein hachos ni, rhaid i ni gydbwyso hawliau aelodaeth y blaid gydag unrhyw fesurau cadarnhaol y gallwn eu sefydlu hefyd.

“Ym Mhlaid Cymru, mae gennym ddemocratiaeth fewnol gref sydd yn adlewyrchu faint yr ydym yn dibynnu ar aelodaeth y blaid fel mudiad llawr gwlad. Sgil-effaith hyn yw nad yw mesurau i hybu menywod yn wastad ar eu cryfaf, ond yn gorfod cydbwyso yn wastad yn erbyn rheolaeth y blaid yn lleol.

“Dros y blynyddoedd rydym hefyd wedi gweld bod hyn yn wir y tu allan i Blaid Cymru hefyd, gan y bu tensiynau rhwng democratiaeth y blaid yn lleol a mecanweithiau’r blaid yn ganolog yn amlwg mewn pleidiau eraill.”

Dywed Ms Wood y gall fod angen deddfwriaeth i greu democratiaeth fwy cynrychioliadol yng Nghymru. Cyn i bwerau gael eu datganoli i’r Cynulliad, awgryma Ms Wood y dylid lobio San Steffan i ddrafftio’r ddeddfwriaeth newydd.

“Credaf, trwy fynd at arweinyddion y pedair plaid y gallech bennu a oes modd sefydlu consensws ynghylch sut i symud ymlaen o ran dewis menywod, ac a oes angen deddfwriaeth, er enghraifft, yn y maes hwn,” meddai Ms Wood.

“Wrth gwrs, gallwn symud ymlaen gyda deddfwriaeth am gydbwysedd y rhywiau yng nghynrychiolaeth y Cynulliad, pan ac os ffurfir consensws ac os bydd y pwerau i ddeddfu yn cael eu datganoli, er yn y cyfamser y buasem yn mynnu bod deddfwriaeth yn cael ei ddiwygio yn San Steffan.

“Yn rhinwedd fy swydd fel arweinydd Plaid Cymru, credaf y byddai gan y Cynulliad Cenedlaethol, fel cyflogwr cyfle cyfartal ac fel y corff sy’n cynrychioli pobl Cymru, sylfaen credadwy i weithredu er mwyn sicrhau fod dyletswydd ar bleidiau gwleidyddol sy’n ymladd etholiadau i adlewyrchu cydbwysedd rhywiau’r genedl Gymreig ar hyd holl ystod eu darpar-ymgeiswyr.

“Mae’r sefydliad mewn sefyllfa i helpu i lunio’r agwedd a gymer y pleidiau tuag at ddewis eu hymgeiswyr. Byddai agwedd dan arweiniad y Comisiwn yn cael ei gweld fel cais sydd uwchlaw buddiannau pleidiol cul a gallai arwain at weithredu rheolau cyfartal ar draws pleidiau, neu o leiaf y pleidiau sydd yn y Cynulliad ar hyn o bryd.

“Yn ychwanegol at ddatgan yr egwyddorion hyn, byddai’n rhaid, wrth gwrs, ymgynghori yn eang a gofalu y creffir yn llawn ar unrhyw gynigion. Ar yr adeg hon, byddai edrych i mewn i bosibilrwydd consensws yn gam credadwy ymlaen, ac edrych ymlaen at glywed eich barn am hyn.”